Маршрут «Па зялёным калідоры» створаны для размежавання розных хуткасных транспартных патокаў і прызначаны спецыяльна для турыстычных падарожжаў па Белавежскай пушчы на ​​ўласным або арандаваным электратранспарце, які адносіцца да транспартных сродкаў індывідуальнай мабільнасці. Разам з тым маршрут праходзіць па атрактыўных мясцінах, пейзажы змяняюцца ад асветленых хваёвых да зацененых дубова-грабовых. Маршрут абсталяваны Альтанкамі і інфармацыйнымі стэндамі. Уся нітка маршруту праходзіць па асфальтаванай дарозе.

1. Аг. Камянюкі (52.548070, 23.822310)

Аг. Каменюкі размешчаны ў раёне поймы р. Правая Лясная.

Першапачаткова на мясцовасці знаходзілася два побач размешчаныя населеныя пункты: вёска сялян-уласнікаў «Барадзічы» і казённая вёска «Камянікі». Ландшафтна яны былі падзелены вадацёкамі, якія прымыкаюць да р. Лясная Правая, і забалочанымі ўчасткамі, якія ў 1970 г. былі меліяраваныя.

Тут жа непадалёк ад ракі і маста праз р. Правая Лясная размяшчаліся казённыя дамы і будынкі інфраструктуры «Каралёў Мост».

Упершыню Каралеў Мост згадваецца ў дараванай грамаце караля Жыгімонта Аўгуста, дадзенай двараніну Астафію Уласьевічу Навіцкаму на маёнтак Кляковічы з уваходамі ў Пушчу ад 7 лютага 1558 года.

У 1928г. Камянікі аб’ядналі з Каралевым Мостам у адну вёску Каменікі (Kamieniki).

2. В. Пашукі (52.523160, 23.851346)

Дакументальна вядома, што ў 1494 г. суседнім «маёмасцю Шышоў» валодаў Майна Пашуковіч, зямянін валынскі. Застаецца незразумелым, ці меў гэты чалавек ці яго сваяк з ліку аднафамільцаў права ўласнасці на Пашукі. Калі так, то в. Пашукі ўзяла назву ад прозвішча гэтых землеўладальнікаў.

Афіцыйна маёнтак «Пашукі» згадваецца ў XVI в. у «Апісанні каралеўскіх пушчаў» у былым ВКЛ.

Наступная важкая згадка Пашукоў датуецца 1609 г. Азнаменавана яна будаўніцтвам уніяцкай царквы «Падбельская ў Пашуках». Спонсарам і ініцыятарам будаўніцтва была ўладальніца маёнтка «Пашукі» Агафія-Зофія Багданаўна Пац (з Сапегаў). Царква была асвечана ў гонар Раства Багародзіцы.

У наш час в. Пашукі – невялікая пушчанская вёсачка.

Найбольш значным аб’ектам у вёсцы з’яўляецца Свята-Андрэеўская царква. Пабудавана яна ў 1877 г. і з’яўляецца помнікам рэтраспектыўна рускага стылю. Складаецца з чатырох частак, якія па чарзе далучаюцца сябар да сябра: вежа – званіца, трапезная, асноўны аб’ём, апсіда.

У пачатку 1990-х гадоў будынак Свята-Андрэеўскай царквы быў адрамантаваны, асвечаны, і такім чынам пашукаўская парафія была адроджана.

3. КПП Пашукі (52.527489, 23.860392)

Цяпер кантрольна-прапускны пункт «Пашукі» выконвае не толькі ахоўную функцыю, але і з’яўляецца інфармацыйна-турыстычным пунктам, дзе вам падкажуць адказы на турыстычныя пытанні.

4. В. Пашуцкая Буда. (52.531737, 23.869056)

Вёска Пашуцкая Буда вядома з часоў каралёў Рэчы Паспалітай. Даўней тут не было сталага селішча, а жылі сезонныя «пушчанскія» працаўнікі ў «будах» – часавых хатах, буданах.

У 1920-я гг. побач з вёскай праходзіла вузкакалейка, па якой падвозілі лес да двух пільні (у Лісушчылах і «за балотам»).

Пашуцкая Буда была двойчы спалена: падчас Першай сусветнай вайны і ВАВ, але зноў аднаўлялася мясцовымі жыхарамі.

На тэрыторыі Пашуцкай Буды знаходзіцца адміністрацыйны будынак Пашукоўскага лясніцтва з гасцявымі пакоямі. Тут па папярэднім запісе (па тэл. 80163197030) можна арганізаваць начлег.

5. В. Цвік 1 і в. Цвік 2 (52.533969, 23.893172)

Ёсць у паўднёвай частцы Белавежскай пушчы невялікія вёсачкі-хутаркі з незвычайнай назвай – Цвік. Доўгія гады этымалогія назвы гэтых хутароў застаецца невядомай.

Распавядаюць, што назва гэта напрамую звязана з першапасяленцам дадзенага хутара па прозвішчы Сядун, хоць жыў ён у гэтым месцы спачатку без якога-небудзь прозвішча.

Справа была ў часы прыгоннага права, калі прыгонных адрознівалі адзін ад аднаго толькі па імені, мянушцы або імя ўладальніка.

Калі прыгоннае права адмянілі, то ва ўсе канцы краіны былі накіраваныя ўлічыльнікі – своеасаблівыя папярэднікі цяперашніх перапісчыкаў насельніцтва. Яны заходзілі ў кожны дом і дасканала перапісвалі ўсіх жыхароў. Пры гэтым сям’і давалі і прыдатнае прозвішча.

Калі ўлікоўцы абышлі ўсе пушчанскія населеныя пункты і ўжо скончылі сваю працу ў вёсцы Пашукі, нехта з жыхароў раптам успомніў, што неахопленым застаўся яшчэ адзін чалавек, які хаваецца ў гушчары лесу.

Якое ж было іх здзіўленне, калі яны ўбачылі перад сабой сапраўднага ляснога чалавека. Суцэль натуральна, што яны перш за ўсё спыталі, ці даўно ён пражывае ў такой глушы?

– Даўно сяджу, – адказаў лясны чалавек.

– Ну што ж! – сказалі ўлікоўцы, – дамо табе ў такім выпадку прозвішча Сядун.

– А ты што, зусім адзін жывеш тут? – пацікавіліся ўлічычыкі.

– Так, адзін, як цвік, – адказаў новаспечаны Седун.

Таму ўлікоўцы і далі прытулак ляснога пустэльніка хутарам «Цвік». Так у пушчы з’явілася новае паселішча, якое захавала сваю назву да нашых дзён.

6. Вёска Падбельскія Агароднікі (52.530136, 23.901269)

Агароднікі (такіх назваў у Камянецкім раёне пяць) паходзяць ад сацыяльнай групы Абеднелых «сялян-агароднікаў», якая склалася ў ХIV стагоддзі, якія валодалі малым участкам зямлі.

Населены пункт Падбельскія Агароднікі размяшчаецца недалёка ад в. Падбел. Улетку 1915 г. (падчас Першай сусветнай вайны) вёска была спалена, а жыхароў выслалі ў бежанства.

У перыяд Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія акупанты выселілі мясцовых жыхароў (як і астатняе насельніцтва пушчанскіх вёсак), але спалілі не ўсе пабудовы. Некалькі хат яны пакінулі ў захаванасці, пасяліўшы ў іх працоўных, якія займаліся нарыхтоўкай дрод. Таксама ў Падбельскіх Агародніках стаяў невялікі нямецкі гарнізон.

Пасля заканчэння ВАВ вёска была адноўлена.

7. Домік лясной варты (52.541084, 23.911202)

У пушчы яшчэ з часу Ягайлы была наладжана ахова пушчы. Першая згаданая варта, паселеная ў пушчы, складалася з 277 сем’яў. Стрэлкі з’яўляліся па першым патрабаванні на паляванні. Кантралявалі “ўваходы” ў пушчу, г.зн. магчымасць карыстацца ўгоддзямі. Праца служыцеляў узнагароджвалася магчымасцю карыстацца зямлёй. Пасля, аховай (прыкладна 17 стагоддзе) пушчы і добраўпарадкаваннем камунікацый і інфраструктуры займаліся асочнікі і конная варта.

У 18 стагоддзі пры Аўгусце 3-м за парадкам сачылі Егерская служба і стрэлкі.

Пры Тызенгаўзе ахова пушчы была даручана лоўчым, фартмайстрам і стрэлкам.

Пры пераходзе пушчы да Расійскай імперыі, лясная ахова прымае выгляд падобны да сённяшняга. На чале быў кіраўнік, які кіраваў ляснічымі. Ляснічыя ў сваю чаргу кіравалі ўгоддзямі пушчы з дапамогай кантролю і працы давераных абходаў, за якія адказвалі абходчыкі-леснікі.

Тут, злева ад дарогі, у 889 кд. да гэтага часу можна выявіць пакінуты падмурак ад хаткі лясной варты, якая доўгі час ажыццяўляла кантроль за дарогай і абмяжоўвала замахі на першабытны лес і яе насельнікаў.

8. Дарога да ўрочышча «Крыжык» (52.552742, 23.938217)

Урочышча даўно ўжо забыта і толькі водгаласам мінулага можна знайсці яго на старых картах. Месца скрыжавання дарог – гэта спрадвечнае месца сустрэч і дамоўленасцей. Гэтае скрыжаванне было стратэгічным у перыяд 16-20 вд. Праз яго праходзілі шляхі з в. Пашукі да в. Крыніца, другая дарога звязвала в. Каралёў Мост і в. Ясень.

Цяпер непадалёк ад гэтага месца размяшчаецца вялікая падкормачная пляцоўка для зуброў і аленяў, таксама сюды заходзяць драпежнікі, прылятаюць пажывіцца птушкі.

Побач з падкормам, можна ўбачыць упалі ад натуральных прычын хвоі, на іх бялеюць сляды ад зубоў розных жывёл. Так у прыродзе лясныя жыхары ў халодны перыяд года папаўняюць недахоп вітаміна С.

9. Урочышча «Дубавое» (52.567227, 23.938178)

Месца доўгі час было жылое. На гэтым жмутку зямлі, пры вывучэнні яго ландшафту, можна ўбачыць сляды гаспадарчай дзейнасці: агароды, яму ад склепа; на старых картах тут адзначаны калодзеж, дзе паілі коней і бралі ваду. Яшчэ за савецкім часам тут стаяў двухкватэрны казённы дом, дзе пражывалі леснікі Шахалевіч і Сакалоўскі, якія адказвалі за свае пушчанскія абходы. Раней такія месцы называлі «Кардонамі».

10. Старая смалакурная печ (52.567567, 23.938296)

Пры разглядзе карт Белавежскай пушчы можна заўважыць населеныя пункты з назвамі Будыска, Буды, Пашуцкая Буда, а ў вёсках, што акружаюць гэты старажытны лес, нярэдка можна сустрэць людзей з прозвішчам Буднік, Будкевіч.

З’яўленне ў Белавежскай пушчы паняццяў буда і буднік звязана з вытворчасцю драўнянага вугалю, дзёгцю і смалы. У лесе гэты працэс адбываўся наступным чынам: у невялікае паглыбленне кучай звальваліся пні дрэў і розныя рэшткі ад нарыхтоўкі драўніны, затым гэтая куча засыпалася лясным ападам, высцілалася мохам, дзёрнам, утрамбоўвалася пяском і падпальвалася. Атрымлівалася своеасаблівая зачыненая печ, у якой ва ўмовах высокай тэмпературы і без доступу кіслароду павольна тлела драўніна, ператвараючыся ў драўняны вугаль, а на дне збіралася смала, терпентин ці дзёгаць. Загружаная распаленая печ (або смалакурня) магла тлець некалькі дзён, затым пясок разграбалі, збіралі атрыманы прадукт і печ загружалі зноў. Усе гэтыя прадукты ахвотна купляліся, таму вытворчасць атрымлівалася практычна безадходнай і даволі-такі выгаднай. Для абслугоўвання такой печы патрабавалася каля трох-пяці чалавек, якія павінны былі ўвесь час сачыць за яе працай, таму і сяліліся яны побач у прымітыўным жыллі-полуземлянках, накрытых бярвеннем і галлём. Такое жыллё мясцовыя жыхары называлі будамі, а якія жывуць у іх працоўных – буднікамі.

Да гэтага часу, акрамя назваў населеных пунктаў і прозвішчаў, у лесе таксама захаваліся рэшткі такіх печаў – гэта сапраўдныя помнікі гісторыі Белавежскай пушчы.

11. Помнік партызанам-Каўпакаўцам (52.569286, 23.938210)

Прасоўваючыся да заходніх межаў у 1944 годзе, дывізія Коўпака вырашыла выкарыстоўваць у якасці тэрыторыі манеўру лясныя дарогі Белавежскай пушчы. Аднак, падышоўшы да запаведных лясоў, партызаны не адважыліся ўсім складам увайсці ў гушчар, а накіравалі чатырох разведчыкаў. Гэта было правільным рашэннем, бо пры выяўленні, якія паглыбіліся ў пушчу разведчыкаў, немцы сустрэлі іх крыжаваным агнём. Тады двое разведчыкаў паспяшаліся назад, каб папярэдзіць сваіх таварышаў аб небяспецы, а двое іншых прынялі няроўны бой, прыкрываючы іх адыход. На жаль, абодва астатнія партызаны загінулі ў 833 квартале Пашукоўскага лясніцтва. Цяпер на месцы баявых падзей 1 красавіка 1944 года ў гонар Каробкі Васіля Іванавіча 1927 г. і Сычова Паўла Аляксандравіча 1921 г. устаноўлены абеліск. Саміх байцоў пад ім няма. Целы іх у брацкай магіле ў вёсцы Ражкоўка Камянецкага раёна.

Вечная слава адважным партызанам!